De nieuwe kerncompetentie van leiders: controle over hun eigen mentale processen

door Tristan de Terves – Strategic Partner Nova Talenta

Lange tijd werd leiderschap geassocieerd met stressbestendigheid, een groot werkvermogen en een combinatie van intelligentie en visie. De neurowetenschappen en de positieve psychologie vertellen tegenwoordig echter een ander verhaal. Een vermoeide leidinggevende, die mentaal overbelast is of zich laat leiden door emotionele reflexen, neemt vaak minder goede beslissingen, communiceert minder effectief en brengt onbedoeld zijn of haar spanning over op de teams. Omgekeerd worden leiders die in staat zijn hun innerlijke evenwicht, emotionele helderheid en mentale fitheid te ontwikkelen, helderder, inspirerender… en presteren ze vaak op de lange termijn beter. In een context waarin bedrijven ernaar streven het beste talent aan te trekken en te behouden, wordt deze menselijke dimensie een strategische uitdaging.

1. Onder druk verliest het brein aan leiderschapskwaliteit

Bij chronische stress schakelt het brein geleidelijk over naar de ‘overlevingsmodus’. De hersengebieden die verband houden met creativiteit, luisteren en het nemen van afstand worden minder toegankelijk. De leidinggevende kan dan:

• meer gaan micromanagen,

• reactiever worden,

• een deel van zijn luistervermogen verliezen,

• of beslissingen nemen op basis van angst in plaats van op basis van een visie.

De paradox? Dit gedrag wordt soms gezien als ‘sterk’ leiderschap, terwijl het vooral duidt op een zenuwstelsel dat onder spanning staat.

2. Saboteurs beïnvloeden meer beslissingen dan we denken

Bij coaching zien we vaak onzichtbare mechanismen die leiders belemmeren, ondanks hun intelligentie of ervaring. De Positive Intelligence-methode noemt deze mechanismen ‘saboteurs’: automatische mentale reflexen die zijn ontwikkeld om ons te beschermen. De meest voorkomende bij leidinggevenden zijn:

• de Controleur,

• de Perfectionist,

• de Hyperpresteerder,

• of de Waakzame, die voortdurend op risico’s anticipeert.

Deze mechanismen hebben vaak bijgedragen aan hun succes. Maar wanneer ze de overhand krijgen, leiden ze tot vermoeidheid, relationele spanningen en een verlies aan inzicht.

Het goede nieuws? Dankzij neuroplasticiteit kan het brein nieuwe emotionele en relationele reflexen aanleren.

3. De talenten van vandaag zijn ook op zoek naar evenwichtige leiders

De nieuwe generaties zijn niet langer alleen op zoek naar een goed salaris of een prestigieuze titel.

Ze zoeken:

• zin,

• relationele kwaliteit,

• samenhang,

• en psychologisch veilige omgevingen.

Een leider die in staat is zijn vooroordelen te herkennen, zijn emoties beter te reguleren en aandachtig te luisteren, creëert van nature meer betrokkenheid om zich heen.

Dit heeft een directe invloed op:

• het behoud van talent,

• de kwaliteit van de werving,

• de samenwerking,

• en innovatie.

Menselijke prestaties en bedrijfsprestaties staan niet langer tegenover elkaar: ze versterken elkaar.

4. Persoonlijk evenwicht wordt een strategisch instrument

Goed slapen. Ruimte creëren voor mentale ontspanning. Het vermogen ontwikkelen om afstand te nemen.

Werken aan je interne denkpatronen.

Dit alles is allesbehalve bijkomstig.

Onderzoek op het gebied van positieve psychologie toont aan dat een beter gereguleerd brein leidt tot verbetering van:

• veerkracht,

• de kwaliteit van beslissingen,

• creativiteit,

• en collectieve prestaties.

Bij het coachen van leidinggevenden komen de krachtigste transformaties vaak niet zozeer voort uit een nieuwe strategie, maar uit een nieuwe manier van omgaan met zichzelf en met anderen.

De beste leiders zijn niet perfect. Maar ze handelen vanuit volledige bewustzijn.

Het leiderschap van morgen zal minder gebaseerd zijn op controle en meer op bewustzijn:

• bewustzijn van de eigen impact,

• bewustzijn van de eigen interne mechanismen,

• bewustzijn van de energie die aan een team wordt overgebracht.

En in een professionele wereld waarin onzekerheid de norm wordt, zou deze innerlijke stabiliteit wel eens een van de grootste concurrentievoordelen kunnen worden.

Tristan de Terves is coach voor leidinggevenden en ondernemers in New York.

Hij begeleidt leiders en teams op het gebied van leiderschap, toegepaste neurowetenschappen, Positive Intelligence® en duurzame prestaties.